เชื่อว่าหลายคนคงได้ยินคำว่า “ตั้งใจเรียน” มาตั้งแต่เด็กจนโต และหลายครั้งที่เด็ก ๆ เหม่อลอยในห้องเรียน ก็ถูกมองว่าเป็นเด็กไม่ตั้งใจเรียน แต่การเหม่อลอยไม่ได้ก่อผลเสียเสมอไป แต่การตั้งใจมากเกินไปต่างหากที่ทำให้ความตั้งใจเสียเปล่า เนื่องจาก “สมองไม่มีสมาธิ” ทำไมถึงเป็นแบบนั้น? แล้วจะต้องทำยังไง ไปหาคำตอบกันเลย
ทำไมตั้งใจมากเกินไป ถึงไม่มีสมาธิ?
การตั้งใจมากเกินไปทั้ง ๆ ที่ยังไม่เข้าใจ “พื้นฐาน” ของสิ่งที่กำลังเรียนรู้ มักทำให้สมองไม่มีสมาธิ ไม่สามารถเรียนรู้หรือแก้ไขปัญหาต่าง ๆ ได้อย่างเต็มประสิทธิภาพ หรือพูดง่าย ๆ ว่าคุณยังไม่ได้ “อัปโหลดข้อมูล” สู่โหมดจดจ่อให้กับสมองเลยสักนิด เพราะฉะนั้นวิธีแก้ที่ดีที่สุดคือการทำความเข้าใจพื้นฐานของเรื่องนั้น ๆ ให้ดีก่อน จากนั้นสมองถึงจะสามารถทำงานได้อย่างเต็มประสิทธิภาพ เนื่องจากเข้าสู่โหมดจดจ่อแล้วนั่นเอง
พักสมองยังไงให้เรียนรู้ได้ดีกว่าเดิม?
บอกให้เข้าใจตรงกันก่อนว่า สมองของคนเรามีวิธีทำงานอยู่ด้วยกัน 2 โหมด คือ โหมดจดจ่อตามที่เราอธิบายไปคร่าว ๆ ข้างต้น และโหมดผ่อนคลาย ซึ่งเป็นสิ่งสำคัญที่มีผลต่อการเรียนรู้ โดยมีรายละเอียดที่น่าสนใจดังนี้
1. โหมดจดจ่อ
โหมดจดจ่อ หรือ Focused Mode เกิดขึ้นเมื่อคุณกำลังให้ความสนใจแบบใกล้ชิดกับอะไรบางอย่าง เช่น เวลาที่เล่นเกมปริศนาจับผิดภาพ คุณมักเพ่งสมาธิไปที่ความสนใจ “สมองส่วนหนึ่ง” ก็จะทำงาน หรือเวลาที่พยายามเรียนรู้สิ่งใหม่ ๆ ต้องใช้ความตั้งใจอย่างมากในการเปิดส่วนต่าง ๆ ของสมอง เพื่อให้เกิดการเรียนรู้ในเรื่องนั้น ๆ
2. โหมดผ่อนคลาย
โหมดผ่อนคลาย หรือ Diffuse Mode เกิดขึ้นเมื่อจิตใจผ่อนคลาย สัมผัสได้ถึงความอิสระ และไม่คิดถึงเรื่องอะไรเลยสักอย่างเดียว เช่น ตอนอาบน้ำ ออกกำลังกาย หรืองีบหลับ ไม่ว่าช่วงเวลานี้จะพยายามดึงสมาธิมาจดจ่อกับอะไรก็ตาม สมองจะลื่นไหลไปกับการผ่อนคลายเสมอ
ไม่เชื่อก็ลองสังเกตดูสิ ว่าไอเดียต่าง ๆ จะผุดออกมาเสมอเมื่อคุณอาบน้ำ นั่นเป็นเพราะว่าสมองในโหมดผ่อนคลายมีส่วนช่วยในการ “เสริมสร้างจินตนาการ” เชื่อความคิดต่าง ๆ ไว้ด้วยกัน จะกระตุ้นให้เกิดความคิดสร้างสรรค์ขึ้น จึงเป็นเหตุผลที่ควรปล่อยให้ทั้ง 2 โหมดทำงานสลับกัน เพื่อให้เกิดการเรียนรู้ที่ดีขึ้น และเป็นไปอย่างมีประสิทธิภาพ และเกิดประสิทธิผล
จากที่เราอธิบายไปทั้งหมดข้างต้น ไม่ว่าจะเป็นโหมดมีสมาธิ (จดจ่อ) หรือเหม่อลอย (ผ่อนคลาย) ล้วนมีประโยชน์ต่อการเรียนรู้แทบทั้งสิ้น สำหรับคนที่พยายามจดจ่อกับอะไรบางอย่าง เพราะอยากเรียนรู้เรื่องนั้น ๆ ให้ได้อย่างรวดเร็ว แต่กลับไม่มีสมาธิเอาซะเลย แนะนำว่าควรพักให้สมองผ่อนคลายบ้าง อาจจะแบ่งโหมดจดจ่อสัก 25 นาที แล้วสลับมาโหมดผ่อนคลาย 5-10 นาที แค่นี้ก็ถือว่าเพียงพอแล้ว