การจัดการเรียนรู้เชิงรุก Active Learning คือ การเรียนที่เน้นให้ผู้เรียนมีส่วนร่วมกับการเรียนการสอน กระตุ้นให้เกิดกระบวนการคิดขั้นสูง ด้วยการวิเคราะห์ สังเคราะห์ และประเมินค่า ครอบคลุมทางทักษะการอ่าน เขียน ตั้งคำถาม และถามอภิปรายร่วมกัน พร้อมลงมือปฏิบัติจริง โดยมีครูเป็นผู้อำนวยความสะดวกหรือสร้างแรงบันดาลใจให้คำปรึกษาดูแลแนะนำ และทำหน้าที่เป็นโค้ชหรือพี่เลี้ยงในการแสวงหาวิธีการจัดการเรียนรู้และแหล่งเรียนรู้ที่หลากหลาย สร้างองค์ความรู้ให้ผู้เรียนมีความเข้าใจตนเอง สามารถใช้สติปัญญา ความคิด การวิเคราะห์ และสร้างสรรค์ผลงานได้อย่างมีประสิทธิภาพ ถือเป็นอีกหนึ่งกระบวนการเรียนรู้ที่เหมาะนำมาใช้ในองค์กรการศึกษาอย่างยิ่งยวด
แนวคิดการจัดการเรียนรู้เชิงรุก Active Learning สำคัญอย่างไร
ลักษณะการจัดการเรียนรู้เชิงรุกมีอยู่หลากหลายรูปแบบ โดยแต่ละรูปแบบมีจุดประสงค์เพื่อให้ผู้เรียนได้มีโอกาสพัฒนาศักยภาพ ทั้งด้านความคิด การแก้ปัญหา และการนำความรู้ไปประยุกต์ใช้ โดยเน้นการลงมือปฏิบัติจริง ไม่ใช่เพียงแค่การเรียนรู้จากทฤษฎี โดยสิ่งที่ผู้เรียนจะได้รับ มีดังต่อไปนี้
1. มีอิสระทางด้านความคิดและการกระทำ การมีวิจารณญาณและความคิดสร้างสรรค์
เนื่องจากผู้เรียนมีโอกาสได้เข้าไปมีส่วนร่วมในการลงมือปฏิบัติจริง ได้มีโอกาสใช้ความคิดและมุมมอง รวมถึงทัศนคติของตัวเองกับสถานการณ์ที่เกิดขึ้น จึงนำไปสู่กระบวนการทางความคิดขั้นสูง สนับสนุนให้ผู้เรียนมีวิจารณญาณ การวิเคราะห์ การคิดแก้ปัญหา การประเมินตัดสินใจ และการสร้างสรรค์
2. ทำงานเป็นทีมได้อย่างมีประสิทธิภาพ
กระบวนการจัดการเรียนรู้แบบ Active Learning จะสนับสนุนให้ผู้เรียนเกิดความร่วมมือกันอย่างมีประสิทธิภาพในการนำมาซึ่งความสำเร็จ
3. สร้างความตระหนักรู้
เมื่อผู้เรียนรู้สึกว่า ตนเองมีส่วนร่วมในการเรียนรู้และมีสิทธิ์ที่จะตัดสินใจได้อย่างอิสระ ส่งผลทำให้เกิดแรงกระตุ้นในการทุ่มเท เรียนรู้ และมีแรงจูงใจในการเรียน พร้อมทั้งกล้าแสดงออกมากขึ้น ตระหนักรู้ถึงสิ่งที่ตนกำลังเผชิญ กล้าออกมายอมรับและแก้ไขในสิ่งที่ผิดพลาด และยืนหยัดเพื่อตัวเองได้
4. สร้างทัศนคติเชิงบวก
การปรับการเรียนการสอนในรูปแบบ Active Learning ผู้เรียนจะมีโอกาสได้เลือกความถนัดและความสนใจของตัวเอง แสดงจุดยืนและบทบาทที่ชัดเจน ส่วนคุณครูมีความตระหนักรู้ถึงการปรับเปลี่ยนบทบาทหน้าที่ เพื่อแสวงหาวิธีการที่จำเพาะเจาะจงสำหรับผู้เรียนคนใดคนหนึ่ง ซึ่งถือเป็นกระบวนการพัฒนาทางด้านการเรียนรู้ พัฒนางาน และพัฒนาตนเองไปพร้อม ๆ กับผู้เรียน
อย่างไรก็ตามกระบวนการจัดการเรียนรู้เชิงลึกจะเกิดขึ้นอย่างมีประสิทธิภาพหรือไม่ ต้องอาศัยความร่วมมือทั้งจากองค์กรระดับประเทศ โรงเรียน รวมไปถึงบุคลากรที่ทำหน้าที่ในการสอน หาวิธีเพื่อสร้างเสริมกระบวนการเรียนรู้ที่เหมาะสมแก่ผู้เรียน หากขาดสิ่งใดสิ่งหนึ่งไปก็อาจทำให้รูปแบบการจัดการเรียนรู้ในลักษณะนี้ไม่ได้ผลอย่างที่ควรจะเป็น